قبل‌نوشت: برای نوشتن این مطلب خیلی فکر کردم. اما این رو مطمئن هستم که به شخصه به واقعه کربلا و امام‌حسین و یاران‌ش ایمان کامل و راسخ دارم و به هیچ قصد توهین به شخصیت‌های بزرگ اسلام و شیعه رو نداشتم. امیدوارم خوانندگان هم چنینی برداشتی رو از این نوشته نکنند. تنها هدف‌م از نوشتن این مطلب نگاهی تلخ بود به سبک مداحی‌های این روزها :)

با کمی دقت و توجه به نوحه‌هایی که این چندساله خونده میشن و سبک‌های این نوحه‌ها خواهیم دید که با طیف گسترده‌ای سبک‌ها روبه‌رو هستیم. در این چند خط بر آنیم تا به ژانرشناسی این طیف از نوحه‌ها بپردازیم:

سبک‌های سنتی:

که خودشون به چند زیرسبک تقسیم بندی میشن:

الف) سبک بلبل ِ امام: این سبک که مختص برادر ارزشی‌مون حاج صادق آهنگران است، زمانی یکی از مغز شستشودهنده‌ترین سبک‌ها به حساب می‌آمد. در این سبک مدیحه‌سرا از تمامی عزیزان ِ شنونده نوحه برای به گریه انداختن او استفاده میکند. این سبک بیشتر در سال‌های ۵۸ تا ۶۸ رواج داشت و به مرور در بین مردم محبوبیت خود را از دست داد. هرچند که هنوز هم در برخی از نواحی شهر که به پایگاه‌های مقاومت بسیج شهرت داره نمونه‌هایی از این سبک را می‌بینیم.

ب) سبک بروبچ بازار: در این سبک که بیشتر در مناطق بازار تهران رواج داشته است(و بعضا هنوز هم دارد) تعدادی کله‌گنده و گردن‌کلفت و معتمد محل به یک نوحه‌خوان مقدار زیادی پول میدادند و نوحه‌خوان مجبور بود هرچی آن‌ها می‌خواستند و باب میل آنها بود تلاوت کند. البته عده‌ای از کارشناس معتقدند که این شیوه را نمی‌شود یک نوع سبک واحد به حساب آورد.

ج) سبک شهرستانی‌های مقیم تهران و شهرستانی‌های مقیم شهرستان: این سبک که تا چندسال پیش هم رواج بسیار گسترده‌ای داشت توسط شهرستانی‌ها و کسانی دارای زبانی خاص و شهرستانی خاص بودند پیروی می‌شد. به شخصه زیرسبک شمالی‌های مقیم تهران را بسیار دوس داشتم.

د) سبک‌های فرعی: این سبک برخلاف اسمی که یدک می‌کشد فراگیری و شیوع بسیاری در زمان‌های قدیم داشته است. از این سبک به «نوحه‌خونی‌های قدیمی» یا «زمان‌شاهی» هم یاد شده است. اکثر پدران و مادران ما از طرفداران و پیروان این سبک بوده‌اند.

سبک‌های مدرن:

این دسته از سبک‌ها در چندسال اخیر به شدت مورد توجه جوان‌ها و میانسال‌ها قرار گرفته است به طوری که از آن به «انقلابی در صنعت نوحه‌خوانی کشور» یاد شده است. از عبدالرضا هلالی به بنیان‌گذار این سبک یاد شده است که البته بر سر ایم مسئله بین کارشناسان امر اختلاف شدیدی وجود دارد. از مهم‌ترین زیرسبک‌های این سبک می توان به سبک‌های زیر اشاره کرد:

الف) نوکربلاییسم/حسین‌کور(Nu-Karbalaeesm/HosseinCore): این سبک که اواخر دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد شمسی پاگرفت طرفدارن زیادی پیدا کرد. نوحه‌های این سبک معمولا به صورت دونفره اجرا میشود به این صورت که یکی از مداح‌ها نقش بک‌وکال رو ایفا می‌کنه و نفر دیگه نوحه اصلی رو می خونه.

ب)پست‌نینوا/آلترنیتو کربلا(Post Neinava / Alternative Karbalaa): در این سبک تاکید مداح بیشتر به مسائل حاشیه‌ایست تا اصل مطلب. او از هر دری سخن می گوید الّا مسائل پیرامون روز عاشورا. از سیمای حضرت ابالفصل گرفته تا نوع نعل اسب یزید در این سبک سخن به میان می آید. این سبک در سال های ۸۲ به این طرف شکل گرفته و هنوز هم ادامه دارد.

ج)سافت‌ابالفضل یا مین‌عباس(Soft-Abalfazl or MainAbbas): این سبک در واقع میانه‌رو ترین سبک در میان این سبک از نوحه‌هاست. بنیان‌گذار این سبک را محمود کریمی دانسته‌اند این سبک بعد‌ها توسط مجید بنی‌فاطمه با نوحه «عموعباس»ادامه پیدا کرد.

د) الکترونیک‌محرم/ ترنس‌کربلا(Electronic Moharam / Trance Karbalaa): از عمر این سبک شاید یکی دو سالی بیشتر نمی گذره. این سبک نیز اکثرا به صورت دونفره اجرا می‌شود. اصل و بنیاد این سبک هم بر پایه تکرار عبارت «حسین حسین» به طور سریع است که در ذهن شنونده عبارت «دیس دیس» را تداعی می‌کند.

ر) پاپ نوحه(Pop Nohe) : این نوع از نوحه‌هاعلاوه بر اینکه مورد توجه اکثر قشرهای جامعه قرار گرفته است مورد توجه صدا و سیما هم هست. به صورتی که نود درصد نوحه‌های پخش شده از تلویزیون به این سبک تعلق دارند. مشخصه اصلی این سبک دوری از هرگونه افراط می‌باشد.

ظ) هِوی‌مدیحه/ دوم‌مداحی(Heavy Madihe / Doom Maddahi): این سبک که اکثرا به صورت زیرزمینی اجرا می‌شود در اکثر مواقع دارای تلفاتی هم هست. در این سبک که به صورت بسیار خشنی اجرا میشود هم مداح و هم شنوندگان کنترل خود را از دست داده و آماده هرگونه حرکت کنترل‌نشده‌ای هستند. دولت در سال‌های اخیر به شدت با این سبک به مبارزه برخواسته است.

عیسی جون قربون دستت اون‌ورا هستی این مهدی ِ ما رو هم صدا کن با هم دیگه بیان یه سر این طرفا، این جا خیلی خرتوخر شده میترسم یه خورده دیر کنید کار دس هم بدیم یه‌وخت گندش بیشتر درآد، فدات شم…

پ.ن: یه ضرب‌المثلی هست تو وبلاگستان که من الان درست‌ش کردم و می‌فرماد: «تو گر دعوت نمیشوی به بازی‌ها خیالی نیست، خودت خودت رو دعوت کن که جمالت‌و عشقه…»

پسره به خاطر اینکه دوست‌دخترش ببینش رفته زیره عَلَم این به کنار، بعدش اومده افکتم بیاد یه دور پلیسی هم بزنه، علم افتاده رو کمرش، الانم افتاده گوشه بیمارستان. اصلا کاری به فلسفه به وجود اومدن این شکل از علم‌ها(علامت‌ها) ندارم، ولی آخه نفهم بی‌شعور، احترام هیئت و اینا رو نداری؛ لااقل به فکر کمرت باش، استغفرالله…

«عرب سوسمار خور»! این عبارت و عبارت‌هایی مث این رو بارها و بارها از مردم تو خیابون شنیدیم یا شاید خودمون هم به زبون آورده باشیم‌ش. اما خودمونیم تا حالا هیچ‌وقت نشستیم فک کنیم چرا ما اینقد با عرب‌ها(منظورم از عرب‌ها مردمی هستند که ملیت کشورهای عرب‌زبان رو دارند که احتمالا این لقب رو به اون‌ها نسبت میدیم و نه به عرب‌های خوزستان) بد هستیم؟! من یه مدت‌ه مغزم قاطی پاتی‌ه ولی نمی‌دونم چرا نشستم به این موضوع فک کردم؟! من فک می‌کنم شاید به یکی از دلایل زیر باشه:

یک) شاید این چپ‌بودن با عرب‌ها سابقه تاریخی داشته باشه. شاید از زمان‌ عُمَر که مسلمون‌های عرب به ایران حمله کردن و ایران رو فتح کردن(قضاوت نمی‌کنم ولی می‌گن برای گسترش اسلام بوده که اون وسط‌ها هم کلی تجاوز و غارت صورت گرفته.) این نفرت سرچشمه گرفته باشه. چون وقتی میزان خسارت‌های وارده از طرف عرب‌ها رو به منابع اون موقع کشور ایران می‌بینیم، حسرت می‌خوریم.

دو) پیشرفت فوق‌العاده سریع عرب‌ها(مخصوصا عرب‌های خلیج‌فارس) نسبت به ما توی زمینه‌های مختلف. و اصولا چون این پیشرفت خیلی جهشی بوده وقتی می‌شینیم و یه مقایسه سطحی می‌کنیم حرص‌مون میگیره و چون هیچ کاری از دستمون بر نمی‌آد مجبوریم فحش بدیم. و البته این فحش دادن هیچ سودی نخواهد داشت.

سه) نژادپرستی! توی این چند وقته به این نتیجه رسیدم که ایرانی به شدت ملت نژادپرستی هستند. هرچند که ظاهرا خیلی مردم انسان‌دوستی هستیم ولی باید قبول کنیم که حقیقت چیزه دیگه‌ای‌ه. واقعا چرا؟! چرا چش دیدن هیشکی رو غیر از خودمون نداریم؟!

پ.ن: البته قبول دارم که این نفرت (شاید) متقابل باشه و بعضا از طرف عرب‌ها بیشتر باشه و این رو هم صددرصد مطمئنم که خودم هم یه ایرانیم و تمام موارد بالا شامل خودم هم میشه ولو اینکه غلظت‌ش کم یا زیاد باشه.

Linkin Park
Underground v2.0
High Voltage(Live)
4:02